حملات تزریق (Injection Attacks)، معرفی انواع و روش های پیشگیری

در این مقاله میخوانید
حملات تزریق چیست

حملات تزریق همچنان یکی از رایج‌ترین و خطرناک‌ترین انواع تهدیدات امنیتی و بردارهای حمله به اپلیکیشن‌ها محسوب می‌شوند. بسیاری از نفوذهای موفق به سیستم‌ها و پایگاه‌های داده، از طریق آسیب‌پذیری‌های مرتبط با حملات تزریق انجام می‌گیرد.

برای جلوگیری از این نوع تهدیدات، سازمان‌ها می‌توانند از راهکارهای امنیت در زمان اجرا (Runtime Security) استفاده کنند تا به‌صورت ساده و مؤثر، آسیب‌پذیری‌های قابل بهره‌برداری را مسدود کرده و از برنامه‌های در حال اجرا در محیط عملیاتی (Production) محافظت نمایند.

حملات تزریق چیست؟

حملات تزریق (Injection Attacks) نوعی آسیب‌پذیری امنیتی هستند که به مهاجمان اجازه می‌دهند ورودی‌های مخرب را به یک برنامه وارد کنند یا کدهای مخرب را از طریق آن به یک سیستم دیگر منتقل نمایند.

در جریان یک حمله تزریق، داده‌های غیرقابل اعتماد یا کدهای غیرمجاز به داخل برنامه «تزریق» می‌شوند و سیستم آن‌ها را به‌عنوان بخشی از یک کوئری (Query) یا دستور اجرایی تفسیر می‌کند.

انواع حملات تزریق چیست؟

حملات تزریق می‌توانند اشکال مختلفی داشته باشند. این حملات ممکن است شامل فراخوانی مستقیم سیستم‌عامل از طریق system callها، اجرای برنامه‌های خارجی با استفاده از دستورات shell یا ارسال درخواست‌های مخرب به پایگاه‌داده از طریق SQL باشند.

هر زمان که یک برنامه از یک مفسر (Interpreter) استفاده کند، در معرض خطر آسیب‌پذیری‌های مرتبط با حملات تزریق قرار دارد. اسکریپت‌هایی که با زبان‌هایی مانند Perl، Python و سایر زبان‌های تفسیری نوشته شده‌اند، اگر در یک اپلیکیشن ضعیف طراحی شده قرار گیرند، می‌توانند هدف حملات تزریق قرار بگیرند و اجرا شوند؛ در نتیجه مهاجم می‌تواند کنترل رفتار برنامه را در دست بگیرد.

 

انواع حملات تزریق

مهم‌ترین انواع حملات تزریق

تزریق کد (Code Injection) نمونه: JavaScript

تزریق کد زمانی رخ می‌دهد که برنامه ورودی کاربر را به عنوان «کد قابل اجرا» تفسیر کند؛
در این حالت مهاجم می‌تواند منطق اجرای برنامه را تغییر دهد یا اقداماتی خارج از مجوز انجام دهد.
در Node.js این مشکل معمولاً با eval() یا Function() دیده می‌شود.

راه‌های پیشگیری:

  • هرگز از eval/Function برای اجرای ورودی کاربر استفاده نکنید.
  • اگر نیاز به محاسبه دارید، از parser معتبر یا allowlist استفاده کنید.
  • منطق برنامه را از داده جدا نگه دارید و ورودی‌ها را validate کنید.

نمونه کد

آسیب‌پذیر — اجرای ورودی با eval
// ❌
app.get("/calc", (req, res) => {
  const expr = req.query.expr || "1+1";
  const result = eval(expr); // Code Injection risk
  res.send(String(result));
});

مشکل: داده‌ی کاربر وارد مسیر اجرای کد می‌شود.

امن — allowlist + parser
// ✅ (نمونه آموزشی)
app.get("/calc", (req, res) => {
  const expr = String(req.query.expr || "1+1");
  if (!/^[0-9+\-*/().\s]+$/.test(expr)) return res.status(400).send("Invalid expression");
  // بهتر: به جای eval از parser مطمئن (مثلاً mathjs) استفاده کنید.
  res.send("OK");
});

تزریق CRLF نمونه: JavaScript

CRLF Injection زمانی رخ می‌دهد که مهاجم بتواند کاراکترهای پایان خط
(\r و \n) را به مقادیر حساسی مثل هدرهای HTTP تزریق کند؛
این موضوع می‌تواند به شکستن ساختار پاسخ و سناریوهایی مثل HTTP Response Splitting منجر شود.

راه‌های پیشگیری:

  • ورودی‌های قرارگرفته در هدرها را از نظر CR/LF بررسی و رد کنید.
  • برای ریدایرکت‌ها از whitelist دامنه استفاده کنید.

نمونه کد

آسیب‌پذیر — Location با ورودی خام
// ❌
app.get("/go", (req, res) => {
  res.setHeader("Location", req.query.next); // CRLF risk
  res.status(302).end();
});

امن — حذف CR/LF + whitelist
// ✅
const SAFE_HOSTS = new Set(["example.com", "myapp.com"]);

app.get("/go", (req, res) => {
  const raw = String(req.query.next || "");
  if (raw.includes("\r") || raw.includes("\n")) return res.status(400).send("Bad input");

  let url;
  try { url = new URL(raw); } catch { return res.status(400).send("Bad URL"); }
  if (!SAFE_HOSTS.has(url.hostname)) return res.status(400).send("Not allowed");

  res.redirect(url.toString());
});

اسکریپت‌نویسی میان‌سایتی (XSS) نمونه: JavaScript

XSS یکی از رایج‌ترین آسیب‌پذیری‌های امنیت وب است که وقتی داده‌ی غیرقابل اعتماد بدون escape وارد HTML شود،
در مرورگر قربانی اجرا می‌گردد. این حمله می‌تواند باعث سرقت نشست (Session), دستکاری صفحه و اجرای اقدامات به جای کاربر شود.

به طور کلی XSS به سه دسته‌ی Stored، Reflected و DOM-Based تقسیم می‌شود.

راه‌های پیشگیری:

  • در قالب‌ها escape پیش‌فرض را خاموش نکنید.
  • در DOM از textContent به جای innerHTML استفاده کنید.
  • CSP و HttpOnly/SameSite برای کوکی‌ها را فعال کنید.

نمونه کد

آسیب‌پذیر — رندر خام
// ❌
app.get("/search", (req, res) => {
  const q = String(req.query.q || "");
  res.send(`<h1>نتیجه: ${q}</h1>`); // XSS risk
});

امن — escape خروجی
// ✅
function escapeHtml(s){
  return String(s)
    .replace(/&/g,"&")
    .replace(//g,">")
    .replace(/"/g,""")
    .replace(/'/g,"'");
}

app.get("/search", (req, res) => {
  const q = escapeHtml(String(req.query.q || ""));
  res.send(`<h1>نتیجه: ${q}</h1>`);
});

تزریق هدر ایمیل (Email Header Injection) نمونه: JavaScript

Email Header Injection زمانی رخ می‌دهد که فیلدهای حساسی مثل گیرنده (To) یا عنوان (Subject)
بدون اعتبارسنجی و کنترل newline وارد هدرهای ایمیل شوند؛ نتیجه می‌تواند ارسال ناخواسته، اسپم یا دستکاری پیام باشد.

راه‌های پیشگیری:

  • ورودی‌های To/Subject را از نظر CR/LF رد کنید.
  • ایمیل را معتبرسنجی کنید و از کتابخانه‌هایی مثل Nodemailer استفاده کنید.
  • ساخت دستی پیام SMTP انجام ندهید و برای جلوگیری از سوءاستفاده rate-limit داشته باشید.

نمونه کد

آسیب‌پذیر — ساخت دستی هدر
// ❌ نمونه مفهومی
const to = req.body.to;
smtp.send(`To: ${to}\r\nSubject: Hi\r\n\r\nBody...`);

امن — validate + Nodemailer
// ✅
const to = String(req.body.to || "");
if (to.includes("\r") || to.includes("\n")) return res.status(400).send("Bad to");
if (!/^[^\s@]+@[^\s@]+\.[^\s@]+$/.test(to)) return res.status(400).send("Bad email");

await transporter.sendMail({ to, subject: "Hi", text: "Body..." });

تزریق LDAP نمونه: JavaScript

LDAP Injection زمانی اتفاق می‌افتد که فیلترهای LDAP با رشته‌سازی از ورودی کاربر ساخته شوند؛
مهاجم می‌تواند منطق جستجو را تغییر دهد و به رکوردهایی دسترسی پیدا کند که نباید قابل مشاهده باشند،
مخصوصاً در محیط‌های سازمانی و Active Directory.

راه‌های پیشگیری:

  • کاراکترهای ویژه LDAP را escape کنید (طبق RFC).
  • حساب LDAP برنامه را با حداقل سطح دسترسی اجرا کنید.
  • در صورت امکان از APIهایی استفاده کنید که ساخت فیلتر را امن‌تر انجام می‌دهند.

نمونه کد

آسیب‌پذیر — فیلتر داینامیک
// ❌
const user = req.query.user;
const filter = `(uid=${user})`; // LDAP Injection risk
ldapClient.search("dc=example,dc=com", { filter }, cb);

امن — escape فیلدها
// ✅ (نمونه آموزشی)
function escapeLDAP(s){
  return String(s)
    .replace(/\\/g, "\\\\")
    .replace(/\*/g, "\\2a")
    .replace(/\(/g, "\\28")
    .replace(/\)/g, "\\29")
    .replace(/\0/g, "\\00");
}
const user = escapeLDAP(req.query.user);
const filter = `(uid=${user})`;
ldapClient.search("dc=example,dc=com", { filter }, cb);

تزریق SQL (SQL Injection) نمونه: JavaScript

SQL Injection یکی از شناخته‌شده‌ترین حملات امنیت پایگاه‌داده است که در آن مهاجم با ورودی کاربر،
ساختار کوئری را تغییر می‌دهد. پیامدها می‌تواند افشای اطلاعات، تغییر داده‌ها یا حذف جداول باشد؛
به همین دلیل استفاده از کوئری پارامتری و اصل کمترین دسترسی ضروری است.

راه‌های پیشگیری:

  • همیشه از Prepared/Parameterized Queries استفاده کنید.
  • حساب دیتابیس را با حداقل سطح دسترسی (Least Privilege) تنظیم کنید.
  • ورودی‌ها را validate کنید اما اصل را روی پارامتری‌سازی بگذارید.

نمونه کد

آسیب‌پذیر — رشته‌سازی query
// ❌
const u = req.query.u;
const sql = "SELECT * FROM users WHERE username = '" + u + "'";
db.query(sql, (err, rows) => res.json(rows));

امن — کوئری پارامتری
// ✅ (مثال mysql2 / pg مشابه)
const u = String(req.query.u || "");
db.query("SELECT * FROM users WHERE username = ?", [u],
  (err, rows) => res.json(rows)
);

تزریق XPath نمونه: JavaScript

XPath Injection مشابه SQL Injection اما در داده‌های XML است: اگر عبارت XPath با ورودی کاربر ساخته شود،
مهاجم می‌تواند شرط‌ها و مسیر انتخاب گره‌ها را دستکاری کند. این مشکل بیشتر در سیستم‌های قدیمی یا سرویس‌های مبتنی بر XML دیده می‌شود.

راه‌های پیشگیری:

  • ورودی را به literal امن تبدیل کنید.
  • از ساخت XPath خام با concatenation پرهیز کنید.
  • در صورت امکان طراحی را به APIهای امن و از پیش تعریف‌شده تغییر دهید.

نمونه کد

آسیب‌پذیر — XPath داینامیک
// ❌
const name = req.query.name;
const xpath = `//users/user[name='${name}']/role/text()`;
const role = doc.evaluate(xpath, doc, null, XPathResult.STRING_TYPE, null).stringValue;

امن — XPath literal امن
// ✅ (نمونه آموزشی)
function xpathLiteral(s){
  s = String(s);
  if (s.includes("'")) return `concat('${s.replace(/'/g, "',\"'\",'")}')`;
  return `'${s}'`;
}

const name = req.query.name || "";
const xpath = `//users/user[name=${xpathLiteral(name)}]/role/text()`;

تزریق Expression/Template (معادل EL Injection) نمونه: JavaScript

Expression/Template Injection در جاوااسکریپت زمانی رخ می‌دهد که برنامه اجازه دهد کاربر یک expression یا قالب را بسازد/اجرا کند
(مثلاً با Function() یا رندر ناامن). این الگو می‌تواند به افشای داده یا اجرای مسیرهای ناخواسته منجر شود.

راه‌های پیشگیری:

  • هرگز expression ورودی کاربر را evaluate نکنید.
  • به جای آن از کلیدهای مجاز (allowlist) و map امن استفاده کنید.
  • قالب‌سازها را با escaping پیش‌فرض و سیاست‌های امنیتی سخت‌گیرانه تنظیم کنید.

نمونه کد

آسیب‌پذیر — اجرای expression کاربر
// ❌
const expr = req.query.expr;
const fn = new Function("ctx", "return " + expr);
res.send(String(fn({ user: "Ali" })));

مشکل: ورودی کاربر وارد موتور ارزیابی می‌شود.

امن — کلیدهای مجاز
// ✅
const allowed = { siteName: "MySite", year: "2026" };
const key = String(req.query.key || "");
res.send(allowed[key] || "");

تزریق ORM Query (معادل Hibernate Injection) نمونه: JavaScript

در ORMهایی مثل Sequelize/TypeORM اگر شرط‌ها را با رشته‌سازی یا literal خام وارد کنید، ممکن است query دستکاری شود.
راه درست، استفاده از پارامترها و query builderهای امن است تا داده از منطق query جدا بماند.

راه‌های پیشگیری:

  • از literal خام برای ساخت شرط‌ها استفاده نکنید.
  • شرط‌ها را با ساختارهای پارامتری ORM بسازید.
  • Authorization را جدا از query اعمال کنید.

نمونه کد

آسیب‌پذیر — literal خام
// ❌ (نمونه مفهومی)
const name = req.query.name;
User.findAll({ where: sequelize.literal("name = '" + name + "'") });

امن — where پارامتری
// ✅
const name = String(req.query.name || "");
User.findAll({ where: { name } });

تزریق در Lookup/Resolver (معادل JNDI) نمونه: JavaScript

JNDI مخصوص Java است، اما معادل مفهومی آن در Node زمانی رخ می‌دهد که برنامه نام سرویس/منبع را از کاربر بگیرد و بر اساس آن resolve کند.
اگر allowlist نداشته باشید، مسیرهای غیرمجاز می‌توانند فعال شوند.

راه‌های پیشگیری:

  • lookup را فقط به منابع از پیش تعریف‌شده محدود کنید (allowlist).
  • تنظیمات حساس را از ورودی وب جدا نگه دارید.
  • برای درخواست‌های غیرعادی لاگ و مانیتورینگ داشته باشید.

نمونه کد

آسیب‌پذیر — resolve با ورودی کاربر
// ❌
const serviceName = req.query.service;
const svc = container.get(serviceName); // dynamic lookup risk
res.send(await svc.run());

امن — allowlist سرویس‌ها
// ✅
const SERVICES = { health: healthService, status: statusService };
const key = String(req.query.service || "");
const svc = SERVICES[key];
if (!svc) return res.status(400).send("Not allowed");
res.send(await svc.run());

تزریق لاگ (Log Injection) نمونه: JavaScript

Log Injection زمانی رخ می‌دهد که ورودی کاربر بدون پاک‌سازی وارد لاگ شود و مهاجم با newline یا قالب‌بندی،
رکوردهای لاگ را دستکاری کند. این موضوع می‌تواند تحلیل امنیتی و ابزارهای SIEM را گمراه کند و ردپا را پنهان سازد.

راه‌های پیشگیری:

  • newline را نرمال‌سازی کنید (\\n و \\r).
  • از structured logging (JSON/Key-Value) استفاده کنید.
  • سطح دسترسی به لاگ‌ها را محدود کنید.

نمونه کد

آسیب‌پذیر — لاگ خام
// ❌
console.log("Login failed for user=" + req.query.user);

امن — نرمال‌سازی + JSON log
// ✅
const u = String(req.query.user || "").replace(/\r/g,"\\r").replace(/\n/g,"\\n");
console.log(JSON.stringify({ event:"login_failed", user:u }));

تزریق NoSQL نمونه: JavaScript

NoSQL Injection در دیتابیس‌هایی مثل MongoDB زمانی رخ می‌دهد که فیلتر query را مستقیم از ورودی کاربر بسازید؛
مثلاً وقتی کل req.body را به عنوان فیلتر به دیتابیس بدهید. این کار می‌تواند احراز هویت یا جستجو را دور بزند.

راه‌های پیشگیری:

  • فیلتر را صریح بسازید و فقط فیلدهای مورد نیاز را بردارید.
  • نوع داده‌ها را validate کنید (string/number/boolean).
  • از schema validation و ODM امن استفاده کنید.

نمونه کد

آسیب‌پذیر — req.body به عنوان filter
// ❌
app.post("/login", async (req,res)=>{
  const user = await Users.findOne(req.body); // NoSQL injection risk
  res.send(Boolean(user));
});

امن — فیلتر صریح
// ✅
app.post("/login", async (req,res)=>{
  const email = String(req.body.email || "");
  const pass  = String(req.body.password || "");
  const user  = await Users.findOne({ email, password: pass });
  res.send(Boolean(user));
});

تزریق فرمان (Command Injection) نمونه: JavaScript

Command Injection زمانی رخ می‌دهد که برنامه دستور سیستم‌عامل را با رشته‌سازی از ورودی کاربر بسازد و در shell اجرا کند.
پیامد آن می‌تواند اجرای دستورهای ناخواسته روی سرور باشد؛ پس باید از اجرای shell و ترکیب رشته‌ای ورودی پرهیز کرد.

راه‌های پیشگیری:

  • به جای exec از execFile یا spawn با آرگومان لیستی استفاده کنید.
  • ورودی‌ها را با allowlist محدود کنید.
  • سرویس را با حداقل دسترسی اجرا کنید (عدم اجرای سرویس با روت).

نمونه کد

آسیب‌پذیر — exec با رشته
// ❌
const { exec } = require("child_process");
app.get("/ping", (req,res)=>{
  exec("ping -c 1 " + req.query.host, (e, out)=> res.send(out));
});

امن — execFile + allowlist
// ✅
const { execFile } = require("child_process");
app.get("/ping", (req,res)=>{
  const host = String(req.query.host || "");
  if (!/^[a-zA-Z0-9.\-]+$/.test(host)) return res.status(400).send("Bad host");
  execFile("ping", ["-c","1", host], (e, out)=> res.send(out));
});

تزریق دستورات سیستم‌عامل (OS Command Injection) نمونه: JavaScript

OS Command Injection شکل متمرکزتر تزریق فرمان است و وقتی خطرناک‌تر می‌شود که از shell استفاده کنید
یا مسیر فایل‌ها را بدون محدودسازی از کاربر بگیرید. مدیریت مسیر امن و ارسال آرگومان‌های لیستی، ریسک را به شدت کاهش می‌دهد.

راه‌های پیشگیری:

  • از اجرای shell پرهیز کنید و آرگومان‌ها را به صورت لیست ارسال کنید.
  • مسیر فایل‌ها را با basename و پوشه امن محدود کنید.
  • کنترل دسترسی فایل‌ها و permissionها را رعایت کنید.

نمونه کد

آسیب‌پذیر — اجرای shell command
// ❌ نمونه مفهومی
const { exec } = require("child_process");
exec("cat " + req.query.file, (e, out) => res.send(out));

امن — execFile + محدودسازی مسیر
// ✅
const { execFile } = require("child_process");
const path = require("path");

app.get("/read", (req,res)=>{
  const name = path.basename(String(req.query.file || ""));
  const safePath = path.join("/safe/files", name);
  execFile("cat", [safePath], (e, out) => res.send(out));
});

تزریق Reflection (معادل در JS: اجرای متد بر اساس ورودی) نمونه: JavaScript

در جاوااسکریپت، معادل Reflection Injection زمانی دیده می‌شود که نام متد/اکشن از کاربر گرفته شود و مستقیم اجرا گردد.
اگر allowlist نباشد، کاربر می‌تواند مسیرهایی را فعال کند که برای او طراحی نشده‌اند.

راه‌های پیشگیری:

  • به جای اجرای مستقیم کلید ورودی، فقط عملیات‌های مجاز را allowlist کنید.
  • Authorization را جدا از routing پیاده‌سازی کنید.
  • متدهای داخلی را در API افشا نکنید.

نمونه کد

آسیب‌پذیر — اجرای متد با کلید ورودی
// ❌
const service = { status(){return "ok"}, health(){return "up"} };
app.get("/do", (req,res)=>{
  const m = req.query.m;
  res.send(String(service[m]())); // risk
});

امن — allowlist
// ✅
const actions = { status: ()=>"ok", health: ()=>"up" };
app.get("/do", (req,res)=>{
  const m = String(req.query.m || "");
  const fn = actions[m];
  if (!fn) return res.status(400).send("Not allowed");
  res.send(fn());
});

تزریق SMTP نمونه: JavaScript

SMTP Injection معمولاً زمانی رخ می‌دهد که پیام SMTP یا هدرهای ایمیل به صورت دستی و با ورودی کنترل‌نشده ساخته شوند.
بهترین راهکار، استفاده از کتابخانه‌های استاندارد (مثل Nodemailer) و رد کردن CR/LF در فیلدهای حساس است.

راه‌های پیشگیری:

  • وجود CR/LF در فیلدهای حساس (To/Subject) را رد کنید.
  • برای جلوگیری از سوءاستفاده اسپم، rate-limit و مانیتورینگ فعال کنید.
  • از ساخت دستی پیام SMTP پرهیز کنید.

نمونه کد

آسیب‌پذیر — ساخت دستی SMTP
// ❌ نمونه مفهومی
smtp.send(`To: ${req.body.to}\r\nSubject: ${req.body.subject}\r\n\r\nBody...`);

امن — validate + Nodemailer
// ✅
const to = String(req.body.to || "");
const subject = String(req.body.subject || "");

if (to.includes("\r") || to.includes("\n")) return res.status(400).send("Bad to");
if (subject.includes("\r") || subject.includes("\n")) return res.status(400).send("Bad subject");

await transporter.sendMail({ to, subject, text: "Body..." });

تزریق XXE (XML External Entity Injection) نمونه: JavaScript

XXE زمانی رخ می‌دهد که پردازشگر XML اجازه دهد موجودیت‌های خارجی (External Entities) پردازش شوند؛
این موضوع می‌تواند به افشای فایل‌های داخلی سرور یا SSRF منجر شود. در Node.js، انتخاب کتابخانه XML امن و محدودسازی ورودی اهمیت زیادی دارد.

راه‌های پیشگیری:

  • در صورت امکان DTD/Entity را غیرفعال کنید.
  • از کتابخانه‌های معتبر و به‌روز استفاده کنید.
  • ورودی XML را محدود کنید (سایز، زمان پردازش، schema validation).

نمونه کد

آسیب‌پذیر — پارس XML بدون محدودیت
// ❌ نمونه مفهومی: اگر DTD/Entity فعال باشد، ریسک XXE وجود دارد
const xml = req.body.xml;
const doc = parseXml(xml);

امن — parser امن + محدودسازی
// ✅ توصیه‌ها (نمونه آموزشی)
- از کتابخانه‌های معتبر و به‌روز استفاده کنید.
- اگر امکان دارد DTD/Entity را غیرفعال کنید.
- اندازه ورودی XML را محدود کنید و schema validation انجام دهید.
- در صورت عدم نیاز، XML را با JSON جایگزین کنید.

تزریق OGNL (معادل در JS: Expression Injection) نمونه: JavaScript

OGNL مخصوص Java است؛ اما مفهوم آن در جاوااسکریپت معادل «ارزیابی expression ورودی کاربر» است.
اگر ورودی کاربر به موتور ارزیابی برسد، احتمال افشای داده یا اجرای مسیرهای ناخواسته افزایش می‌یابد؛
راهکار اصلی، عدم evaluate و استفاده از allowlist است.

راه‌های پیشگیری:

  • expression کاربر را اجرا نکنید (eval/Function ممنوع).
  • کلیدهای مجاز و از پیش تعریف‌شده داشته باشید.
  • وابستگی‌ها و فریم‌ورک‌ها را به نسخه‌های patch شده ارتقا دهید.

نمونه کد

آسیب‌پذیر — اجرای expression ورودی
// ❌
const expr = req.query.expr;
const out = Function("ctx", "return " + expr)({ user: { role:"user" } });
res.send(String(out));

امن — allowlist و عدم evaluate
// ✅
const allowed = { role: "user", plan: "free" };
const key = String(req.query.key || "");
res.send(allowed[key] || "");

چگونه از حملات تزریق جلوگیری کنیم؟

حملات تزریق (Injection Attacks) همچنان یکی از رایج‌ترین و مخرب‌ترین تهدیدهای امنیتی برای اپلیکیشن‌های وب و سازمانی هستند. جلوگیری از این حملات نیازمند ترکیبی از طراحی امن، پیاده‌سازی صحیح، تست امنیتی و مانیتورینگ مداوم است. در ادامه، مهم‌ترین راهکارهای پیشگیری از حملات تزریق را به‌صورت عملی و کاربردی بررسی می‌کنیم.

حملات تزریق یکی از خطرناک‌ترین آسیب‌پذیری‌های امنیتی در اپلیکیشن‌های وب هستند. برای جلوگیری از حملات تزریق باید مجموعه‌ای از اقدامات فنی و امنیتی به‌صورت چندلایه اجرا شود. در ادامه مهم‌ترین روش‌های پیشگیری از حملات تزریق را بررسی می‌کنیم.

۱. اعتبارسنجی دقیق ورودی‌ها (Input Validation)

هر داده‌ای که از کاربر دریافت می‌شود باید غیرقابل اعتماد در نظر گرفته شود. اعتبارسنجی صحیح ورودی‌ها اولین و مهم‌ترین گام در جلوگیری از حملات تزریق است.

  • استفاده از لیست سفید (Allowlist)
  • محدودسازی نوع و فرمت داده‌ها
  • بررسی طول ورودی‌ها
  • اعتبارسنجی در سمت سرور

۲. استفاده از کوئری‌های پارامتری (Prepared Statements)

برای جلوگیری از حملات تزریق SQL باید از کوئری‌های پارامتری استفاده کرد. در این روش، داده کاربر از ساختار دستور جدا می‌شود و امکان تزریق از بین می‌رود.

۳. اجتناب از ساخت دستورات داینامیک ناامن

ساخت کوئری‌ها یا دستورات سیستم‌عامل با الحاق رشته‌ها (String Concatenation) یکی از دلایل اصلی موفقیت حملات تزریق است. باید از روش‌های امن برای ساخت دستورات استفاده شود.

۴. محدودسازی سطح دسترسی (Least Privilege)

اگر حملات تزریق رخ دهند، میزان دسترسی باید به حداقل ممکن محدود باشد:

  • کاربر دیتابیس فقط دسترسی ضروری داشته باشد
  • اپلیکیشن با کاربر محدود اجرا شود
  • دسترسی‌های مدیریتی محدود گردد

۵. استفاده از فریم‌ورک‌ها و ORM امن

استفاده از ORMهایی مانند Hibernate یا Entity Framework در صورت پیاده‌سازی صحیح می‌تواند احتمال موفقیت حملات تزریق را کاهش دهد.

۶. پیاده‌سازی فایروال برنامه‌های وب (WAF)

WAF می‌تواند درخواست‌های مشکوک مرتبط با حملات تزریق را شناسایی و مسدود کند، اما جایگزین کدنویسی امن نیست.

۷. استفاده از ابزارهای تست امنیتی (SAST، DAST، IAST)

  • SAST: تحلیل کد منبع برای کشف آسیب‌پذیری‌ها
  • DAST: تست داینامیک اپلیکیشن در حال اجرا
  • IAST: تحلیل داخلی اپلیکیشن در زمان اجرا

۸. مانیتورینگ و لاگ‌برداری امنیتی

ثبت رویدادها و بررسی لاگ‌ها می‌تواند تلاش برای حملات تزریق را در مراحل اولیه شناسایی کند.

۹. به‌روزرسانی مداوم نرم‌افزار و وابستگی‌ها

بسیاری از حملات تزریق از آسیب‌پذیری‌های شناخته‌شده سوءاستفاده می‌کنند. به‌روزرسانی مداوم، سطح ریسک را کاهش می‌دهد.

جمع بندی

حملات تزریق یکی از رایج‌ترین و خطرناک‌ترین تهدیدهای امنیتی برای اپلیکیشن‌های وب هستند و می‌توانند منجر به اجرای دستورات غیرمجاز، دسترسی به داده‌های حساس یا حتی تخریب کامل سیستم شوند. تنوع بالای این حملات — از SQL Injection تا Command Injection و XSS — نشان می‌دهد که هر ورودی کنترل‌نشده می‌تواند به یک نقطه ضعف تبدیل شود.

برای جلوگیری از حملات تزریق، باید رویکردی چندلایه شامل اعتبارسنجی دقیق ورودی‌ها، استفاده از کوئری‌های پارامتری، محدودسازی دسترسی‌ها، تست امنیتی مداوم و بهره‌گیری از راهکارهای امنیت در زمان اجرا اجرا شود. رعایت این اصول، ریسک نفوذ و سوءاستفاده از آسیب‌پذیری‌های تزریق را به حداقل می‌رساند.